Με έργα που ξεπερνούν τα 700 εκατ. ευρώ μέσα σε λίγα μόλις χρόνια, 22.000 κομποστοποιητές – ως τώρα – σε νοικοκυριά και την ανάληψη ενός εθνικής εμβέλειας προγράμματος για τα μικρά νησιά, ο Χρήστος Γαμβρούδης εξηγεί πώς ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου εξελίχθηκε σε πρότυπο διαχείρισης απορριμμάτων για όλη τη χώρα
Με αφορμή τη σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, ο Γενικός Διευθυντής του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, Χρήστος Γαμβρούδης, φιλοξενήθηκε στην εκπομπή «Πρωινό Xpress» της Ρένας Παυλάκη και παρουσίασε έναν απολογισμό του έργου που έχει επιτελέσει ο φορέας τα τελευταία χρόνια. Έναν απολογισμό που αποτυπώνεται τόσο στα μεγέθη των χρηματοδοτήσεων και των έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, όσο και στις παρεμβάσεις που επιχειρούν να αλλάξουν την καθημερινή σχέση των πολιτών με τη διαχείριση των απορριμμάτων.
Ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου, αν και ιδρύθηκε θεσμικά το 2020, ουσιαστικά λειτουργεί με στελεχωμένο προσωπικό από το 2023. Μέσα σε μόλις τρία χρόνια πλήρους επιχειρησιακής λειτουργίας, έχει δρομολογήσει παρεμβάσεις που ξεπερνούν τα 700 εκατομμύρια ευρώ, ένα πρόγραμμα έργων που εκτείνεται σε όλα σχεδόν τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου και καλύπτει από τη διαχείριση απορριμμάτων μέχρι σύγχρονες περιβαλλοντικές υποδομές.
Η μεγάλη ψήφος εμπιστοσύνης της Πολιτείας στον ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου
Ξεχωριστή θέση στον απολογισμό του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου κατέχει η απόφαση της Πολιτείας να του αναθέσει την εφαρμογή του μοντέλου διαχείρισης απορριμμάτων που αναπτύχθηκε στην Τήλο και στα υπόλοιπα μικρά νησιά της χώρας με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων. Πρόκειται για μια επιλογή με ιδιαίτερη βαρύτητα σε εθνικό επίπεδο, καθώς αφορά τα πλέον ευαίσθητα και απαιτητικά νησιωτικά οικοσυστήματα της Ελλάδας. Η ανάθεση αυτή δεν προέκυψε τυχαία. Αποτελεί έμπρακτη αναγνώριση της αποτελεσματικότητας, της τεχνογνωσίας και της αξιοπιστίας που έχει επιδείξει ο ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου μέσα από την υλοποίηση ενός ιδιαίτερα σύνθετου προγράμματος έργων και δράσεων. Το γεγονός ότι ο φορέας καλείται πλέον να μεταφέρει την εμπειρία και τις καλές πρακτικές της Τήλου σε δεκάδες μικρά νησιά σε ολόκληρη τη χώρα συνιστά ψήφο εμπιστοσύνης στις δυνατότητές του και ταυτόχρονα αναδεικνύει το Νότιο Αιγαίο σε σημείο αναφοράς για τη σύγχρονη, βιώσιμη διαχείριση απορριμμάτων στην Ελλάδα.
Ο “γολγοθός” των αδειοδοτήσεων
Όπως τόνισε ο κ. Γαμβρούδης, τα έργα περιβάλλοντος συγκαταλέγονται στα πλέον σύνθετα δημόσια έργα, καθώς απαιτούν αδειοδοτήσεις, εγκρίσεις, χρηματοδοτήσεις και συνεχή συμμόρφωση με ένα διαρκώς αυστηρότερο νομοθετικό πλαίσιο. «Πρόκειται για ένα τιτάνιο εγχείρημα», σημείωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι πολλές φορές ο φορέας καλείται να αντιμετωπίσει προβλήματα και παραλείψεις δεκαετιών σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις, ενώ ταυτόχρονα διαχειρίζεται την καθημερινή λειτουργία τους.
Ένα από τα μεγαλύτερα στοιχήματα παραμένει η περιβαλλοντική αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων. Ο κ. Γαμβρούδης χαρακτήρισε ιδιαίτερα δύσκολη τη διαδικασία συμμόρφωσης χώρων που λειτουργούσαν χωρίς τις απαραίτητες αδειοδοτήσεις ή χωρίς πλήρεις φακέλους τεκμηρίωσης. Όπως εξήγησε, σε πολλές περιπτώσεις ο ΦΟΔΣΑ καλείται να «στήσει από την αρχή» ολόκληρο το σύστημα λειτουργίας μιας εγκατάστασης, διατηρώντας παράλληλα την καθημερινή της λειτουργία. Σήμερα ο φορέας έχει την ευθύνη λειτουργίας 19 χώρων υγειονομικής ταφής και κέντρων διαλογής ανακυκλώσιμων υλικών σε όλο το Νότιο Αιγαίο.
Ανακύκλωση: Τι ισχύει πραγματικά και ποιος είναι ο ρόλος των πολιτών
Καθοριστικής σημασίας είναι και η προσπάθεια ενίσχυσης της ανακύκλωσης. Ο Γενικός Διευθυντής του ΦΟΔΣΑ ξεκαθάρισε ότι η ανακύκλωση στα νησιά πραγματοποιείται κανονικά, με ξεχωριστή συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών και μεταφορά τους στα Κέντρα Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών. Υπογράμμισε ωστόσο ότι η επιτυχία του συστήματος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή συμμετοχή των πολιτών, καθώς η λανθασμένη απόρριψη αποβλήτων στους μπλε κάδους μπορεί να καταστήσει ακατάλληλο προς αξιοποίηση ολόκληρο το περιεχόμενό τους.
22.000 κομποστοποιητές και μια νέα περιβαλλοντική κουλτούρα
Ιδιαίτερα ενθαρρυντικά είναι τα στοιχεία για το πρόγραμμα οικιακής κομποστοποίησης. Μέχρι σήμερα έχουν διανεμηθεί περίπου 22.000 κομποστοποιητές σε όλα τα νησιά του Νοτίου Αιγαίου, εκ των οποίων περίπου 8.700 μηχανικοί κομποστοποιητές κουζίνας και οι υπόλοιποι κομποστοποιητές κήπου. Μόνο στη Ρόδο έχουν διανεμηθεί περίπου 7.000 συσκευές, ενώ χιλιάδες ακόμη έχουν φτάσει σε Κω, Σύρο και άλλα νησιά. Ο κ. Γαμβρούδης απέδωσε τη μεγάλη συμμετοχή των πολιτών στην αυξανόμενη περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση αλλά και στη διάδοση των θετικών εμπειριών από στόμα σε στόμα.
Just Go Zero: Όταν η κυκλική οικονομία περνά στο κινητό μας
Σημαντικό εργαλείο για την αλλαγή νοοτροπίας αποτελεί και η εφαρμογή Just Go Zero App, μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να προγραμματίζουν δωρεάν παραλαβή μικρών ηλεκτρικών συσκευών, μπαταριών και ρούχων από το σπίτι τους. Η εφαρμογή, που ήδη καλύπτει μεγάλο μέρος της Ρόδου, πρόκειται να επεκταθεί το επόμενο διάστημα σε νέες περιοχές, ανταποκρινόμενη στο αυξημένο ενδιαφέρον των πολιτών.
Το τέλος ταφής και η σύνδεση με τα δημοτικά τέλη
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε ο κ. Γαμβρούδης και στο ζήτημα του τέλους ταφής, ενός μηχανισμού που συνδέεται άμεσα με τις ευρωπαϊκές πολιτικές για την ανακύκλωση. Όπως εξήγησε, όσο περισσότερα απορρίμματα οδηγούνται σε ταφή, τόσο υψηλότερο είναι το οικονομικό κόστος για τους δήμους. Το τέλος ταφής έχει φτάσει πλέον περίπου στα 40 ευρώ ανά τόνο αποβλήτων, δημιουργώντας ισχυρό κίνητρο για ενίσχυση της ανακύκλωσης και της διαλογής στην πηγή. Η μείωση των ποσοτήτων που καταλήγουν στους ΧΥΤΑ δεν έχει μόνο περιβαλλοντικό όφελος, αλλά περιορίζει και τα οικονομικά βάρη που τελικά μεταφέρονται στους δημότες.
«Η προστασία του περιβάλλοντος ξεκινά από το σπίτι μας»
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο Γενικός Διευθυντής του ΦΟΔΣΑ υπογράμμισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν εξαντλείται στις μεγάλες υποδομές και στα εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ των έργων. Ξεκινά από τις καθημερινές επιλογές κάθε πολίτη μέσα στο σπίτι του. «Αν ο καθένας κάνει σωστά το δικό του κομμάτι, τότε το συνολικό αποτέλεσμα για τα νησιά μας θα είναι πάρα πολύ σημαντικό», ανέφερε, συνοψίζοντας το μήνυμα της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Περιβάλλοντος.